Phẫu thuật đục thủy tinh thể là phương pháp điều trị hiệu quả giúp khôi phục thị lực cho hàng triệu người trên thế giới. Sau khi mổ, thủy tinh thể mờ đục được thay thế bằng một kính nội nhãn (Intraocular Lens – IOL) trong suốt, cho phép ánh sáng đi qua và hội tụ trên võng mạc. Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân thắc mắc: “Tại sao đã thay thủy tinh thể nhân tạo rồi mà vẫn phải đeo kính?”. Nguyên nhân chính liên quan đến loại kính nội nhãn được lựa chọn và nhu cầu thị lực thực tế của từng người.
Ở bài viết này, VINEYE sẽ phân tích chi tiết về các loại IOL, sự khác biệt giữa kính đơn tiêu và đa tiêu, từ đó giúp bạn hiểu rõ lý do tại sao vẫn cần đeo kính sau mổ đục thủy tinh thể.
1. Kính nội nhãn (IOL) là gì?
Khi phẫu thuật đục thủy tinh thể, bác sĩ sẽ lấy bỏ thủy tinh thể tự nhiên đã bị mờ và thay bằng kính nội nhãn nhân tạo. IOL có tác dụng tương tự như thủy tinh thể tự nhiên: hội tụ ánh sáng và đưa hình ảnh rõ nét lên võng mạc.
- IOL được làm từ vật liệu sinh học, an toàn, trong suốt và có thể duy trì vĩnh viễn trong mắt.
- Mỗi loại IOL được thiết kế để phục vụ những nhu cầu thị lực khác nhau, từ chỉ nhìn xa rõ cho đến tầm nhìn đa cự.
2. Phân loại kính nội nhãn phổ biến
2.1. Kính nội nhãn đơn tiêu (Monofocal IOL)
- Đặc điểm: Chỉ cho thị lực rõ nét ở một khoảng cách nhất định (thường là xa).
- Ưu điểm:
- Giá thành thấp hơn.
- Cho thị lực xa rõ nét và ổn định.
- Nhược điểm:
- Người bệnh vẫn cần đeo kính để nhìn gần hoặc trung gian (đọc sách, sử dụng máy tính, điện thoại…).
- Không giải quyết được loạn thị nếu không kết hợp IOL đặc biệt (Toric).
Chính vì lý do này, đa số bệnh nhân chọn kính đơn tiêu vẫn phải đeo kính đọc sau mổ đục thủy tinh thể.
2.2. Kính nội nhãn đa tiêu (Multifocal IOL)
- Đặc điểm: Được thiết kế với nhiều vòng hội tụ, cho phép bệnh nhân nhìn rõ ở nhiều khoảng cách: xa – trung – gần.
- Ưu điểm:
- Giảm phụ thuộc vào kính sau mổ.
- Có thể vừa lái xe, vừa đọc sách, làm việc máy tính mà ít cần kính hỗ trợ.
- Nhược điểm:
- Giá thành cao hơn.
- Một số người có thể gặp hiện tượng chói, quầng sáng khi lái xe ban đêm.
- Không phải ai cũng phù hợp (ví dụ: bệnh nhân có bệnh lý võng mạc, giác mạc không ổn định).
Với IOL đa tiêu, phần lớn bệnh nhân không cần đeo kính thường xuyên, nhưng vẫn có trường hợp phải sử dụng kính trong một số tình huống đặc thù.
3. Nguyên nhân khiến một số người vẫn phải đeo kính sau mổ đục thủy tinh thể
Ngoài sự khác biệt về loại IOL, còn nhiều yếu tố khác khiến bệnh nhân phải đeo kính:
- Chọn IOL đơn tiêu: Nhìn xa rõ nhưng cần kính đọc khi nhìn gần.
- Loạn thị chưa được điều chỉnh: Nếu không dùng IOL Toric, bệnh nhân vẫn phải đeo kính loạn.
- Khúc xạ tồn dư sau mổ: Một số trường hợp vẫn còn cận/viễn/loạn nhẹ cần kính hỗ trợ.
- Nhu cầu thị lực cao: Người làm công việc cần độ chính xác tuyệt đối (bác sĩ, kỹ sư, họa sĩ…) có thể vẫn cần kính bổ sung.
- Biến chứng hoặc tình trạng mắt khác: Bệnh lý võng mạc, giác mạc… ảnh hưởng đến thị lực, không thể phụ thuộc hoàn toàn vào IOL.
4. Lời khuyên cho người bệnh trước khi mổ đục thủy tinh thể
- Khám mắt toàn diện để xác định tình trạng thị lực, mức độ loạn thị và bệnh lý kèm theo.
- Trao đổi với bác sĩ về nhu cầu thị lực hằng ngày: thường xuyên đọc sách, làm việc máy tính, hay chỉ cần nhìn xa rõ để lái xe.
- Tìm hiểu kỹ về các loại IOL: đơn tiêu, đa tiêu, Toric… để chọn loại phù hợp với nhu cầu và khả năng tài chính.
- Hiểu rõ kỳ vọng: Dù phẫu thuật hiện đại, không phải lúc nào cũng đảm bảo “bỏ hẳn kính”. Nhiều người vẫn cần kính trong một số tình huống nhất định.
Kết luận
Việc một số người vẫn phải đeo kính sau mổ đục thủy tinh thể là hoàn toàn bình thường và chủ yếu liên quan đến loại kính nội nhãn (IOL) được lựa chọn. Nếu chọn IOL đơn tiêu, bệnh nhân vẫn cần kính để đọc sách hoặc làm việc gần. Trong khi đó, IOL đa tiêu hgiúp giảm đáng kể sự phụ thuộc vào kính, nhưng không phải ai cũng phù hợp.
Để có kết quả tốt nhất, người bệnh nên khám mắt chuyên sâu và thảo luận với bác sĩ nhãn khoa trước khi quyết định loại IOL. Sự lựa chọn đúng đắn sẽ giúp bạn có thị lực tối ưu, thoải mái và chất lượng cuộc sống cao hơn sau phẫu thuật.
