Nghỉ hè là khoảng thời gian để trẻ em và học sinh thư giãn sau những tháng học tập căng thẳng. Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn tình trạng cận thị dễ tăng nhanh nếu trẻ có những thói quen sinh hoạt không khoa học. Việc thiếu giám sát từ phụ huynh kết hợp với môi trường giải trí không lành mạnh có thể khiến mắt trẻ tăng độ cận một cách âm thầm mà khó nhận ra. Hãy cùng VINEYE điểm qua 5 việc làm sai cách thường gặp trong mùa hè đang vô tình đẩy thị lực của trẻ em ngày càng kém đi.
1. Xem điện thoại, tivi quá lâu mà không nghỉ ngơi
Trong kỳ nghỉ hè, nhiều trẻ dành hàng giờ liền để xem YouTube, chơi game, lướt TikTok hoặc xem tivi, dẫn đến hiện tượng mỏi mắt, khô mắt và dần dần làm tăng độ cận.
Nguyên nhân:
- Khoảng cách nhìn gần quá lâu làm điều tiết mắt liên tục.
- Ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử có thể gây tổn thương võng mạc nếu tiếp xúc lâu dài.
- Thói quen vừa nằm vừa dùng điện thoại khiến mắt phải điều tiết không đều.
Giải pháp:
- Áp dụng quy tắc 20-20-20: Mỗi 20 phút nhìn màn hình nên nghỉ 20 giây và nhìn xa 6 mét (~20 feet).
- Giới hạn tổng thời gian sử dụng thiết bị trong ngày (dưới 2 tiếng với trẻ dưới 12 tuổi).
- Khuyến khích trẻ xem ở tư thế ngồi thẳng, ánh sáng đầy đủ.
2. Đọc sách trong điều kiện thiếu sáng hoặc khi đang nằm
Nhiều trẻ có thói quen đọc truyện tranh, sách thiếu nhi vào ban đêm, hoặc đọc khi đang nằm trên giường. Đây là tư thế đọc sai dễ gây rối loạn điều tiết mắt, khiến cận thị phát triển nhanh chóng.
Nguy cơ:
- Mắt phải điều chỉnh liên tục để thích nghi với ánh sáng không đều.
- Tư thế đọc lệch trục làm mắt không đồng bộ khi điều tiết.
- Thiếu ánh sáng khiến mắt mau mỏi, dễ bị tật khúc xạ.
Cách khắc phục:
- Luôn đọc sách ở nơi có ánh sáng tự nhiên hoặc đèn học đạt chuẩn (không quá chói hoặc quá mờ).
- Tư thế ngồi đọc đúng: lưng thẳng, sách cách mắt 30–40cm.
- Không đọc khi đang nằm hoặc khi đang di chuyển trên xe.
3. Không cho mắt tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên
Một số trẻ dành phần lớn thời gian trong nhà, từ sáng đến tối chỉ ở trong phòng kín với ánh sáng đèn điện. Việc không tiếp xúc ánh sáng mặt trời sẽ khiến mắt dễ bị cận hơn, đặc biệt trong giai đoạn mắt đang phát triển.
Vì sao ánh sáng tự nhiên lại quan trọng?
- Ánh sáng mặt trời kích thích sản sinh dopamine ở võng mạc – chất giúp ức chế quá trình kéo dài trục nhãn cầu (nguyên nhân chính gây cận thị).
- Trẻ ít ra ngoài thường kèm theo lối sống thụ động, ít vận động mắt.
Lời khuyên:
- Mỗi ngày nên cho trẻ tiếp xúc ánh sáng tự nhiên ít nhất 60–90 phút, đặc biệt vào sáng sớm hoặc chiều mát.
- Tạo thói quen cho trẻ chơi ngoài trời, đi bộ công viên, chơi thể thao phù hợp.
4. Không đi khám mắt định kỳ trong dịp hè
Nhiều phụ huynh chủ quan không đưa con đi khám mắt trong kỳ nghỉ vì nghĩ rằng mắt đang nghỉ ngơi nên không cần kiểm tra. Tuy nhiên, đây là thời điểm tật khúc xạ có thể diễn tiến âm thầm, nếu không phát hiện sớm sẽ khó kiểm soát.
Rủi ro khi không kiểm tra mắt định kỳ:
- Độ cận tăng mà không được thay kính đúng, khiến trẻ học tập sau hè bị mỏi mắt, đau đầu.
- Có thể xuất hiện biến chứng như lác ẩn, nhược thị hoặc rối loạn thị lực do đeo kính sai độ.
Giải pháp:
- Đưa trẻ đi khám mắt định kỳ mỗi 6 tháng/lần, đặc biệt trước khi bước vào năm học mới.
- Chọn phòng khám uy tín, đo khúc xạ bằng máy chuyên dụng và có bác sĩ chuyên khoa mắt nhi.
5. Thức khuya, ngủ không đủ giấc
Kỳ nghỉ hè khiến nhiều trẻ thức đến 11–12 giờ đêm hoặc thậm chí 1–2 giờ sáng, ngủ ít, ngủ muộn kéo dài ảnh hưởng đến quá trình tái tạo tế bào võng mạc và làm mắt nhanh suy yếu.
Tác hại của thiếu ngủ đối với thị lực:
- Gây khô mắt, đau nhức mắt, giảm khả năng điều tiết.
- Làm chậm quá trình hồi phục tế bào thần kinh thị giác.
- Làm tăng nguy cơ tăng độ cận do mắt không được nghỉ ngơi đầy đủ.
Cách cải thiện:
- Thiết lập thời gian biểu khoa học, ngủ trước 10 giờ đêm, đủ 8–9 tiếng mỗi ngày.
- Hạn chế thiết bị điện tử sau 9 giờ tối để trẻ dễ vào giấc.
Kết luận
Nghỉ hè không chỉ là dịp để thư giãn mà còn là thời gian vàng để bảo vệ và cải thiện thị lực cho trẻ. Những thói quen tưởng như vô hại nhưng nếu sai cách có thể khiến độ cận tăng nhanh chóng chỉ trong vài tháng. Là phụ huynh, bạn cần chủ động giám sát, hướng dẫn trẻ sử dụng mắt đúng cách, kết hợp tái khám định kỳ để đảm bảo đôi mắt khỏe mạnh cho năm học mới.
